Kto egzekwuje AI Act w Polsce?

📅 26 sierpnia 2026 ⏱️ 9 min czytania

Michał Winciorek

Performance Marketing Strategist · LinkedIn ↗

Art. 50 AI Act nakłada obowiązki przejrzystości w całej Unii od 2 sierpnia 2026 roku. Polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji weszła w życie 11 sierpnia. Jej rozdziały o kontroli, postępowaniu, skardze i karach zaczynają obowiązywać 27 października, a organ, który ma je stosować, ma mieć przewodniczącego do 11 października i zebrać się po raz pierwszy do 11 listopada. Obowiązek już działa, a państwo dostanie narzędzia do jego egzekwowania kilkanaście tygodni później. Licząc od dnia publikacji tego tekstu, do 27 października zostaje dziewięć tygodni.

Ten tekst zaczynał się od innej tezy. Miał opisywać rynek, w którym obowiązek już działa, a państwo nie wyznaczyło jeszcze organu nadzoru. Założenie wzięło się z uzasadnienia unijnego rozporządzenia przesuwającego terminy dla systemów wysokiego ryzyka i z komentarzy branżowych, które ten wątek powtarzały. Było błędne.

Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji została ogłoszona 27 lipca 2026 roku w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1003, z podpisem Prezydenta RP. Zobaczyłem to dopiero, gdy otworzyłem sam dziennik. Wcześniejsze omówienia, które czytałem, opisywały stan sprzed uchwalenia ustawy albo powtarzały cudze streszczenie. Ten sam mechanizm opisywałem przy danych o in-housingu: powtórzenie krąży po rynku szybciej niż dokument, do którego się odwołuje.

Organ nadzoru istnieje w ustawie od pierwszego dnia jej obowiązywania. Narzędzia, którymi ma pracować, włączają się dwa i pół miesiąca później, mniej więcej w tym samym czasie, w którym ma powstać jego obsada.

Co zaczęło obowiązywać 2 sierpnia?

2 sierpnia 2026 roku zaczął obowiązywać art. 50 rozporządzenia 2024/1689, czyli obowiązki przejrzystości. Komisja Europejska opisuje ich zakres w FAQ o obowiązkach przejrzystości z art. 50. Cztery ustępy: informowanie osoby, że wchodzi w interakcję z systemem AI (ust. 1), oznaczanie treści syntetycznych w formacie odczytywalnym maszynowo, co obciąża dostawcę systemu (ust. 2), informowanie osób poddanych rozpoznawaniu emocji i kategoryzacji biometrycznej (ust. 3) oraz oznaczanie tekstu generowanego przez AI i publikowanego w sprawach interesu publicznego, z wyłączeniem tekstu poddanego przeglądowi człowieka lub kontroli redakcyjnej (ust. 4).

Rozporządzenie (UE) 2026/1744, które weszło w życie 27 lipca 2026 roku, przesunęło terminy dla samodzielnych systemów wysokiego ryzyka z załącznika III na 2 grudnia 2027 roku, a dla systemów wbudowanych w produkty objęte odrębnymi przepisami na 2 sierpnia 2028 roku. Ministerstwo Cyfryzacji opisuje te zmiany w komunikacie AI Act: co się zmieniło 2 sierpnia 2026 roku. Art. 50 pozostał nietknięty i wszedł w życie w pierwotnym terminie.

Zakres art. 50 od strony działu marketingu rozpisałem w lipcu, w tekście o tym, co AI Act zmienia dla marketera. Tamten tekst opisuje stan sprzed terminu. Ten dokłada polską ustawę i jej kalendarz.

Co weszło 11 sierpnia, a co czeka do 27 października?

Art. 127 rozkłada wejście ustawy w życie na trzy daty. Zasadnicza część wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, czyli 11 sierpnia 2026 roku. Art. 125 ust. 4, który każe ministrowi do spraw informatyzacji przygotować komórkę obsługującą organ, wszedł dzień po ogłoszeniu, 28 lipca. Art. 8-18 oraz rozdziały 3-5, 8 i 9 wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia, czyli 27 października 2026 roku.

Te odroczone części to ten fragment ustawy, w którym mieszka egzekucja:

• Rozdział 3, kontrola przestrzegania przepisów o sztucznej inteligencji. Bez niego organ nie ma trybu wejścia do firmy.
• Rozdział 4, postępowanie przed organem nadzoru rynku. Tu siedzi wszczęcie sprawy, skarga, ostrzeżenie i decyzja stwierdzająca naruszenie.
• Rozdział 5, układ w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji.
• Rozdział 8, przepisy o administracyjnych karach pieniężnych i przepisy karne.
• Rozdział 9, zmiany w przepisach.
• Art. 8-18, opinie indywidualne i wyjaśnienia. Droga, którą firma pyta organ, jak stosować przepis do własnej sytuacji. Wracam do nich w ostatnim punkcie.

Od 11 sierpnia działają rozdziały 1, 2, 6, 7 i 10: przepisy ogólne, organizacja nadzoru, jednostki notyfikowane, środki wspierające innowacyjność i przepisy dostosowujące. Sam obowiązek z art. 50 wynika z rozporządzenia unijnego i obowiązuje wprost, bez pośrednictwa ustawy krajowej. Państwo odroczyło własną procedurę.

Czym jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji?

Art. 5 ustawy czyni Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji organem nadzoru rynku w zakresie systemów AI w rozumieniu art. 70 ust. 1 rozporządzenia 2024/1689 oraz pojedynczym punktem kontaktowym. Art. 6 rozpisuje zadania: kontrola przestrzegania przepisów, decyzje w sprawach o naruszenie, rejestr skarg, opinie indywidualne, piaskownice regulacyjne.

Kalendarz obsadzenia siedzi w art. 125. Przewodniczącego powołuje Sejm za zgodą Senatu w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia ustawy w życie, czyli do 11 października 2026 roku. Pierwsze posiedzenie Komisji zwołuje jej Przewodniczący w terminie 3 miesięcy, czyli do 11 listopada 2026 roku. W tym samym czasie minister do spraw informatyzacji ma postawić komórkę organizacyjną, która obsłuży Komisję i jej Przewodniczącego.

Skalę urzędu widać w art. 126. Maksymalny limit wydatków budżetu państwa będących skutkiem finansowym wejścia ustawy w życie wynosi 9,30 mln zł w 2026 roku, 23,74 mln zł w 2027 roku i 24,17 mln zł w 2028 roku. Za te pieniądze ma powstać organ, który nadzoruje rynek sztucznej inteligencji w całym kraju, wydaje opinie indywidualne w 30 dni i prowadzi rejestr skarg. Limit na 2026 rok jest niższy od rocznego budżetu mediowego niejednego reklamodawcy w Polsce. To moja ocena skali, ustawa podaje wyłącznie kwoty.

Kalendarz, który dotyczy działu marketingu

Pominąłem daty, które dotyczą wyłącznie dostawców modeli i producentów urządzeń.

Data	Co się dzieje	Podstawa
27.07.2026	Wejście w życie rozporządzenia (UE) 2026/1744 oraz ogłoszenie polskiej ustawy w Dzienniku Ustaw	Dz. Urz. UE, Dz.U. 2026 poz. 1003
02.08.2026	Art. 50 AI Act zaczyna obowiązywać. Rozporządzenie 2026/1744 go nie ruszyło	rozporządzenie 2024/1689
11.08.2026	Wejście w życie zasadniczej części polskiej ustawy: przepisy ogólne, organizacja nadzoru, piaskownice	art. 127 ustawy
do 11.10.2026	Sejm za zgodą Senatu powołuje Przewodniczącego Komisji	art. 125 ust. 2
27.10.2026	Wchodzą rozdziały 3, 4, 5, 8 i 9 oraz art. 8-18: kontrola, postępowanie, skarga, kary, opinie indywidualne	art. 127 pkt 2
do 11.11.2026	Pierwsze posiedzenie Komisji	art. 125 ust. 3
02.12.2026	Koniec okresu przejściowego na oznaczanie maszynowe dla systemów wprowadzonych do obrotu przed 02.08.2026	rozporządzenie 2024/1689, KE
02.12.2027	Obowiązki dla samodzielnych systemów wysokiego ryzyka z załącznika III. Typowego działu marketingu nie dotyczy	rozporządzenie 2026/1744, MC
02.08.2028	Systemy AI wbudowane w produkty objęte odrębnymi przepisami UE. Typowego działu marketingu nie dotyczy	rozporządzenie 2026/1744, MC

Pełną wersję tej tabeli rozpisałem osobno w kalendarzu zgodności dla działu marketingu na lata 2026-2028. Jest tam kolumna z tym, co każda data zmienia w pracy działu, i zaznaczone pozycje, które marketingu nie dotyczą.

Jak wygląda ścieżka kary po 27 października?

Polska ustawa nie ustala własnych widełek kwotowych. Art. 104 ust. 1 mówi, że Komisja nakłada karę w przypadkach, wysokości i na warunkach określonych w rozdziale XII rozporządzenia 2024/1689. Siatka kwot pochodzi więc z art. 99 rozporządzenia:

• Praktyki zakazane z art. 5: do 35 mln EUR albo 7 procent światowego rocznego obrotu.
• Pozostałe obowiązki operatorów, w tym art. 50: do 15 mln EUR albo 3 procent obrotu.
• Podanie organowi nieprawdziwych, niekompletnych lub wprowadzających w błąd informacji: do 7,5 mln EUR albo 1 procent obrotu.
• Dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz startupów stosuje się niższą z tych dwóch wartości. Przy pułapie 20 mln EUR albo 4 procent, który krąży w komentarzach o AI Act, mowa o RODO. To inne przepisy i inna siatka kar.

Kwoty w euro przelicza się na złote według średniego kursu ogłaszanego przez NBP w tabeli na dzień 28 stycznia danego roku (art. 104 ust. 4 ustawy). Karę uiszcza się w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia decyzji (art. 104 ust. 5), a wpływy są dochodem budżetu państwa (art. 106).

Do kary prowadzi kilka kroków. W toku postępowania Komisja może wydać stronie ostrzeżenie i wskazać w nim działania, które przywrócą stan zgodny z prawem. Strona ma wtedy 21 dni na poinformowanie, że je wykonała (art. 61). Samo postępowanie nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy od doręczenia postanowienia o wszczęciu (art. 60 ust. 3). Decyzja stwierdzająca naruszenie zawiera środki nakazujące usunięcie skutków w terminie 14 dni od doręczenia (art. 62 ust. 2).

Wykonanie działań z ostrzeżenia opłaca się także po nałożeniu kary. Art. 107 ust. 1 pozwala Komisji obniżyć karę o nie mniej niż 10 i nie więcej niż 50 procent, jeżeli ukarany wykonał wskazane działania w terminie 3 miesięcy od doręczenia decyzji, a naruszenie nie doprowadziło do śmierci ani poważnego uszczerbku na zdrowiu. Zażalenia i odwołania idą do Sądu Okręgowego w Warszawie, sądu ochrony konkurencji i konsumentów.

Górna granica z art. 99 opisuje najcięższy przypadek w całej grupie naruszeń. Ustawa każe Komisji uwzględnić przesłanki z art. 99 ust. 7 rozporządzenia i wskazać je w uzasadnieniu decyzji (art. 104 ust. 2 i 3).

Kto może uruchomić sprawę?

Art. 58 wymienia dwie drogi wszczęcia postępowania: z urzędu, w tym na podstawie informacji z kontroli albo w toku rozpatrywania skargi, oraz na wniosek członka Komisji, krajowego organu publicznego wskazanego w art. 77 ust. 1 rozporządzenia 2024/1689 albo Rady.

Skarga to instytucja z art. 85 rozporządzenia 2024/1689, a jej tryb opisuje art. 59 ustawy. Złożyć ją może osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Zawiera nazwę lub opis systemu, nazwę i adres podmiotu, jeżeli da się je ustalić, oraz opis faktów i powody, dla których skarżący uważa, że doszło do naruszenia. Domyślną formą jest postać elektroniczna.

Ustawa nie stawia skarżącemu progu. Nie musi być poszkodowany ani wykazywać interesu prawnego. Zgłoszenie może przyjść od klienta, od pracownika, od organizacji społecznej i od firmy konkurencyjnej, która przygląda się Twoim reklamom. Tryb rozpatrywania skarg rusza 27 października 2026 roku.

Moja ocena tego układu: pierwsze sprawy przyjdą ze zgłoszeń. Urząd, który zbiera się na pierwszym posiedzeniu w listopadzie, nie zdąży w 2026 roku zbudować planu kontroli z urzędu, a formularz skargi działa od pierwszego dnia obowiązywania rozdziału 4.

Co zrobić w oknie do 27 października?

Pierwsze punkty robi się raz. Ostatnie trzeba utrzymać w procesie.

1. Spis użycia AI w marketingu. Jedna tabela: narzędzie, gdzie działa, kto je włączył, czy odbiorca ma z nim styk, kto odpowiada za jego wynik. Bez tego spisu każdy kolejny punkt jest zgadywanką. Opór przed takim ćwiczeniem bierze się zwykle z obawy, że wyjdą na jaw narzędzia włączone bez niczyjej zgody; rozpisałem to w tekście o tym, czego firmy boją się przy wdrażaniu AI.
2. Chatbot i voicebot na stronie. Art. 50 ust. 1 nakłada obowiązek na dostawcę systemu, a komunikat albo pojawia się na Twojej stronie, albo nie. Sprawdź, czy bot informuje o tym, że rozmowa toczy się z systemem AI, przy pierwszej wymianie zdań, i dopisz ten komunikat, jeżeli go nie ma.
3. Tekst publikowany w sprawach interesu publicznego. Wyłączenie z art. 50 ust. 4 działa wtedy, gdy tekst przeszedł przegląd człowieka lub kontrolę redakcyjną. Ustal, kto czyta przed publikacją i kto bierze odpowiedzialność redakcyjną, a potem zostaw po tym ślad: podpis pod tekstem albo wpis w CMS.
4. Grafika i wideo z generatorów. Oznaczanie maszynowe z art. 50 ust. 2 obciąża dostawcę systemu. Zapytaj dostawców narzędzi, których używa zespół, jak i od kiedy oznaczają treści, i zapisz odpowiedzi. Systemy z rynku sprzed 2 sierpnia 2026 mają czas do 2 grudnia 2026. Czego w tej sprawie nie zdejmują z reklamodawcy Google i Meta, opisuję w tekście o trzech wersjach tego samego obowiązku.
5. Jeden punkt kontroli przed publikacją. Jedna osoba w zespole odpowiada na pytanie, czy dana kreacja albo dany tekst wymaga oznaczenia. Rozproszona odpowiedzialność przy pięciu osobach wrzucających materiały do kampanii kończy się tym, że nie odpowiada nikt. Jak układać takie role w dziale przejmującym kampanie od agencji, opisuję w programie in-housingu.
6. Umowy z agencjami i dostawcami narzędzi. Dopisz oświadczenie o zgodności narzędzia z art. 50, obowiązek informowania o zmianach i podział odpowiedzialności. Aneks podpisany w spokojnym trybie kosztuje mniej niż aneks podpisany po zgłoszeniu.
7. Opinia indywidualna jako narzędzie od 27 października. Art. 8-18 ustawy pozwalają wystąpić do Komisji o opinię w indywidualnej sprawie, także co do zdarzenia przyszłego. Opłata wynosi 150 zł, termin wydania 30 dni, w sprawach szczególnie skomplikowanych 60 dni. Brak opinii w terminie oznacza, że stanowisko wnioskodawcy uznaje się za przyjęte, a wydana opinia wiąże Komisję. Przy wątpliwości granicznej to najtańsza droga do odpowiedzi na piśmie.

Cała lista powyżej wykonana w sierpniu i we wrześniu kosztuje kilka dni pracy jednej osoby. Ta sama lista wykonana po pierwszym zgłoszeniu wygląda inaczej, bo robi się ją przy 21-dniowym terminie z ostrzeżenia i przy 14-dniowym terminie z decyzji.

Obowiązek z art. 50 działa od 2 sierpnia i nie czeka na polską procedurę. Naruszenie z września pozostaje naruszeniem w listopadzie, kiedy Komisja ma już przewodniczącego, pierwsze posiedzenie za sobą i rozdział 4 w rękach.

Obowiązek zaczął się 2 sierpnia. Kontrola, skarga i kary ruszają 27 października. Wszystko, co zrobisz między tymi datami, robisz we własnym tempie i za własne pieniądze.

Najczęstsze pytania

Od kiedy grożą kary za naruszenie obowiązków przejrzystości z AI Act w Polsce?

Przepisy o administracyjnych karach pieniężnych, czyli rozdział 8 polskiej ustawy o systemach sztucznej inteligencji, wchodzą w życie 27 października 2026 roku. Wynika to z art. 127 ustawy ogłoszonej 27 lipca 2026 roku w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1003. Sam obowiązek z art. 50 AI Act obowiązuje od 2 sierpnia 2026 roku, więc naruszenie popełnione wcześniej pozostaje naruszeniem. Do 27 października państwo nie dysponuje jednak trybem kontroli, postępowania ani nakładania kar, bo rozdziały 3, 4 i 5 ustawy wchodzą w życie tego samego dnia co rozdział 8.

Czym jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji i kiedy zacznie działać?

To organ nadzoru rynku systemów sztucznej inteligencji, utworzony polską ustawą o systemach sztucznej inteligencji i pełniący funkcję pojedynczego punktu kontaktowego w rozumieniu art. 70 rozporządzenia 2024/1689. Ustawa daje mu dwa terminy startowe. Przewodniczącego powołuje Sejm za zgodą Senatu w ciągu 2 miesięcy od wejścia ustawy w życie, czyli do 11 października 2026 roku, a pierwsze posiedzenie Komisji ma się odbyć w ciągu 3 miesięcy, czyli do 11 listopada 2026 roku. Maksymalny limit wydatków budżetu państwa będących skutkiem finansowym ustawy wynosi 9,30 mln zł w 2026 roku i 23,74 mln zł w 2027 roku.

Kto może złożyć skargę na system sztucznej inteligencji i od kiedy?

Skargę może złożyć osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Ustawa nie wymaga od skarżącego, żeby był poszkodowany ani żeby wykazał interes prawny, więc zgłoszenie może przyjść od klienta, od pracownika, od organizacji społecznej i od konkurenta. Skarga zawiera nazwę lub opis systemu, dane podmiotu, jeżeli da się je ustalić, oraz opis faktów i powody zgłoszenia. Składa się ją elektronicznie, a w postaci papierowej tylko wtedy, gdy droga elektroniczna nie jest dostępna. Tryb reguluje rozdział 4 ustawy, który wchodzi w życie 27 października 2026 roku.